(E) Mail thường lại, người không thấy lại... Hoa dương tàn, đã trãi rêu xanh... .Rêu xanh mấy lớp chung quanh... .Sân đi một bước trăm tình ngẩn ngơ...
B bạn tôi bất ngờ, tháng trước, thông báo đã có bồ mới. Sau đó nó mất hút, chìm đắm vào chuỗi ngày "(trọng nghĩa khinh tài)* trọng giai khinh bạn". Một hôm nhận được điện thoại của B: "Này, bà ơi! Có muốn đến nhà ông bồ tôi làm thượng khách không, đến đây ăn tối!" "Ôi tốt quá!"
Thế là mấy đứa bạn gái chúng tôi vui vẻ, khấp khởi mong diện kiến chàng trai bí mật đã thuần phục được con bạn tôi, chúng tôi đến căn hộ ấm áp của hai đứa chúng nó ăn tối. Vừa vào nhà chúng tôi đã nhìn ngó xem xét, sờ mó đồ đạc, rủa xả con bạn mất tăm tích lâu nay. "Thế còn anh nhà mày?" Có người hỏi, mọi người đều chăm chú vì đây là tâm điểm của chuyến thăm này. "Ồ, anh ấy đang bận ở trong bếp!" B nhỏ nhẹ nói. Tất cả chúng tôi đổ xô vào bếp, nhìn một anh chàng đang túi bụi bên bếp ga, hơi nước trong nồi canh sôi đang bốc lên cuồn cuộn, bày ra hình ảnh "người con trai chăm chỉ là người con trai đẹp nhất" như trong giấc mơ, khi chúng tôi chào hỏi, anh ta quay ra giơ tay chào. Có lẽ mất năm giây, thế giới của tôi ngừng lại, không nói được câu nào. Vì, nói thật, đây là chàng người yêu xấu trai nhất của B mà tôi từng gặp, mà lại còn lùn hơn B nửa cái đầu.
Tôi nhớ là B luôn lấy "hiệp hội ngoại hình" làm tiêu chuẩn để chọn người yêu, nghĩ lại những đứa mà B từng yêu, nếu không phải là những người đẹp trai, cao lớn, phong độ, thì cũng là những người đủ tiêu chuẩn làm người mẫu nam làm các cô khác xuýt xoa. B đã từng nói một câu cực kỳ chí lý: "Tôi có thể chấp nhận đàn ông mất khả năng sex, nhưng không chấp nhận đàn ông mất khả năng đẹp"*. Hoặc bảo: "Đàn ông mà không đủ 1m75, có thể đỗ xe ở khu cho người tàn tật!". Thế mà bây giờ nó lại sống cùng một anh mà nếu tôi dùng một từ nhẹ nhàng để nhận xét, tránh làm tổn thương người khác thì có thể nói là "ngoại hình bình thường", lúc đó tôi chỉ nghĩ, ôi trông giống như là những người quảng cáo cho phẫu thuật thẩm mỹ, trong giai đoạn trước khi được làm phẫu thuật thẩm mỹ ấy. Chẳng ngờ mặt B ngời ngời hạnh phúc, đi vào bếp ôm lấy cánh tay đang cầm cái giẻ lau sàn bếp của anh chàng mà bảo: "Người yêu tớ đấy!". Hai người nhìn nhau cười, hoà với khung cảnh một gian bếp đang lên khói nghi ngút, tôi cứ tưởng đang xem phải một cảnh gia đình ấm êm trên đài truyền hình Đại Ái. "Người yêu tớ đang bận nấu canh thịt gà, tớ đi chuẩn bị rượu vang, mọi người làm quen nhau đi nhé!" B ngọt ngào cười đi ra khỏi bếp, chúng tôi bắt đầu ngó nghiêng xem xét, để ý xem anh chàng này có chỗ nào "hơn được người" không.
Người con trai nấu canh nhìn có vẻ chân chất bình dị, anh giải thích cho tôi bí quyết để nấu được một nồi canh thịt gà ngon, không phải nói theo kiểu như những đầu bếp huyên thuyên trên tivi dạy nấu ăn đâu, mà nói một cách tự nhiên như mẹ tôi dạy nấu bếp, để lộ ra một vẻ mặt "tôi tự hào vì món ăn tôi nấu". Tôi thấy một bọc để cạnh bếp như bọc thuốc bắc, bèn hỏi: "Cái gói gì đây?" "À, đó là bốn vị thuốc bắc quý, gọi là Tứ Vật. Dạo này B hơi mệt, phụ nữ các bạn mỗi khi kỳ kinh nguyệt đến cần phải bồi bổ hơn một chút, chớ nên qua loa quấy quá, cô ấy không chịu chăm sóc bản thân mình. Tối qua tôi phải đi tần gà với thuốc bắc cho ăn." Người con trai nấu canh đang nói chậm rãi, mặt ân cần rõ rệt. Tôi nhìn anh ta, lúc đó chả biết nói gì, chỉ cười ngớ ngẩn. Tôi không nhớ tôi ra khỏi nhà bếp thế nào, trở vào tôi chỉ biết từ lúc đó, tôi bị một người con trai chân thành làm cho tôi xúc động, vào lúc đó, anh chàng này trở nên đẹp trai hơn tất cả những chàng mà B từng yêu.
Tối đó chúng tôi ngồi nói chuyện, người con trai nấu canh và B thỉnh thoảng nắm chặt tay nhau, nhưng họ không đeo dính sát sạt vào nhau theo kiểu làm cho người khác chướng mắt khó chịu muốn bảo: "Thôi đủ rồi đấy!", ngược lại những ngôn ngữ của cử chỉ cho thấy anh đang quan tâm đến người yêu, có thể làm bạn hiểu là anh ta đang rất chiều người yêu, bảo bọc cho người yêu. Anh ta hay để ý đến cốc nước của B sắp hết, nhiệt tình đưa thức ăn phục vụ mọi người, rượu ai uống vơi anh ta rót đầy, nhưng lại không hề ép ai uống rượu, anh ta chăm chú ngồi nói chuyện với chúng tôi, quen thuộc những chi tiết nhỏ trong đời sống của B như thể người nhà, anh chăm chú lắng nghe, không pha trò lung tung, toàn khen phụ nữ, nhưng đủ mức độ để người ta không cảm thấy là khen vuốt đuôi hoặc mồm mép trơn tru. Mỗi khi họ vui vẻ nhìn nhau cười, mắt họ rất chân thành và tin tưởng, cho dù chúng tôi phát hiện ra là anh ta vừa ở nước ngoài về nước, chưa kịp điều chỉnh lại sự khác biệt múi giờ lại phải đi làm liền 12 tiếng, mà trước mặt chúng tôi vẫn lịch sự không tỏ ra mệt mỏi. Nhân lúc anh ta đi toa-lét, lũ bạn không ngăn được trầm trồ: "B, mày đào đâu ra của báu này?"
"Có lẽ vì tớ đã già rồi chăng, giờ nghĩ ngoại hình không thắng nổi thời gian, còn tìm được người con trai tốt như thế này rồi, tớ cũng thích anh ấy, tự nhiên thấy những gì mình đeo đuổi ngày xưa nó không còn quan trọng nữa." B nói ngọt ngào. Khi ra về, cho dù người con trai nấu canh gà đòi lái xe chở từng đứa chúng tôi về nhà, nhưng mọi người kiên quyết cự tuyệt và vẫy taxi về. Lúc taxi đến, chúng tôi vui vẻ chào họ, hẹn lần sau gặp mặt. B và người yêu nắm tay nhau đứng trước cửa, cười hạnh phúc, làm thành bức tranh ấm áp tiễn chúng tôi. Người con trai nấu canh gà giơ tay vẫy mãi, lúc đó, tôi cảm thấy có thể anh ta sẽ nghiêm túc nắm tay bạn tôi như thế đi suốt cuộc đời.
Lên taxi, chúng tôi trầm ngâm giây lát, rồi nhìn nhau cười. Vì chúng tôi đều biết trong đầu đứa kia đang nghĩ gì. "Xem ra nó có người yêu quá tốt". Tôi nhận xét. "Ừ, thời buổi này tìm được người như thế không dễ, mà trước mặt hay sau lưng người yêu đều làm đẹp mặt người yêu." "Lúc nãy đang ăn cơm, tớ thấy chúng nó như thế làm tớ muốn cưới chồng quá. Tớ rất hâm mộ B sao tìm được anh chàng đó, mà nó lại rất yêu nữa, chắc là có phúc ở kiếp trước." "Có lẽ! Đàn ông tốt đâu phải là không có, nhưng có điều gặp được người tốt, mình lại còn yêu họ nữa, thì khó kiếm lắm!" "Ừ, ngày mai tớ muốn mua xổ số lô tô!" Tôi chưa bao giờ mua xổ số, giờ tự nhiên thấy đời tràn đầy hy vọng và may mắn. "Ha ha, nhưng nói đi thì cũng phải nói lại, giả dụ chàng người yêu B là người yêu cậu, vừa xấu vừa lùn, liệu cậu có yêu không?" "Thế còn cậu thì sao?" Tôi phản bác. "Tớ thì có lẽ là không. Tớ thích đàn ông sáng sủa một tí, mà càng không nên lùn hơn vợ." Bạn tôi thở dài. "Thế, thế cho nên chúng ta chả bao giờ được ăn một bát canh gà do người yêu nấu!"
Khoảng những năm 2001-2002 gì đó, tôi đang làm admin trên diễn đàn của Câu Lạc Bộ Tình nguyện trẻ (Hà Nội). Tôi còn là Mod của trang Giáo dục giới tính với tên gọi li kỳ là "Chuyện lúc Một Giờ Đêm" và sáng tác ra đủ thứ tiếng lóng để trao đổi thảo luận với các em bé tình nguyện viên cho nó "tế nhị" theo kiểu, Thủ dâm thì không gọi là Thủ dâm mà gọi là MLMM!
(MLMM = Make love... một mình )
Vào một ngày đẹp trời nhưng xấu số, tôi đã thông báo sẽ gửi tặng bao cao su miễn phí cho mọi thành viên nam trên diễn đàn nói riêng và trên mạng (tiếng Việt) nói chung dùng thử. Mỗi người chỉ cần gửi tên họ và địa chỉ nhận quà cho tôi, sẽ được nhận một bưu phẩm đặc biệt qua đường bưu điện bao gồm 3 loại bao cao su khác nhau, từ loại da trơn cho đến loại có mùi, kèm theo hướng dẫn sử dụng.
Tôi không có ý định "quấy rối" hoặc lỡm các bạn trẻ, đa số là học sinh, sinh viên, cả học sinh Trung học trên mạng đâu. Chẳng qua là bởi ngày nào cũng giải quyết nhiều lời cầu cứu, xin tư vấn, xin hỏi về Giáo dục giới tính, nhất là của các bạn mới bước vào yêu và đang say đắm trong mối tình đầu mà lại không đủ hiểu biết (về mặt kỹ thuật) với những... thách thức trước mắt, nên tôi nảy ra ý định đó.
Người Việt Nam sợ nhất là đỗ xe xịch trước cửa nhà thuốc, hất hàm, chị cho em mua cái bao cao su.
Người Việt Nam có thể ngang nhiên mua thuốc lá, nhưng sợ hãi xấu hổ khi mua bao cao su.
Đáng lẽ phải ngược lại, nên xấu hổ khi mua thuốc lá, một thứ thuốc độc với cơ thể con người. Còn bao cao su, đó là nhu yếu phẩm của đời sống một người trưởng thành.
Dù nhận thức của bạn hoàn toàn nghiêm túc và đứng đắn, dù bạn có học, bạn hiểu biết, dù bạn có trách nhiệm, bạn đủ tuổi công dân, dù bạn muốn yêu người bạn yêu chứ không phải định dùng bao cao su để làm chuyện đó với gái điếm, bạn sẽ vẫn phải buông cờ trắng đầu hàng trước các cô bán thuốc đứng chắn giữa bạn và tấm lưới lọc tình yêu kia.
Và còn một khía cạnh tế nhị khác, bạn chưa dùng thử bao giờ, bản thân bạn không thật tự tin trước cái gói nhỏ nặng 5 gram nhỏ như viên kẹo cao su nhưng nặng nề như cả một thành kiến kia. Và bạn rất sợ vào giây phút căng thẳng đó, trước mặt cô bạn gái, bạn để lộ ra động tác vụng về lúng túng.
Nên hầu hết những ca xin tư vấn đều cho tôi biết rằng, họ đã không hề sử dụng bao cao su trong lần đầu tiên quan hệ tình dục.
Mà nguy cơ có thai trong lần đầu tiên quan hệ tình dục lớn y như trong tất cả các lần sau này.
Tôi hiểu tất cả những điều đó vì bản thân tôi cũng đã trải qua tất cả những cảm giác đó.
Tôi chỉ ghi chú: Tặng bao cao su để các bạn tìm hiểu, bổ sung kiến thức về giới tính, đề nghị tìm hiểu một mình, không dùng chung!
Trong thời gian ngắn, một lượng "đơn đặt hàng" đổ về hòm thư tôi, mọi người chắc cũng có thể hình dung. Sau khi khoá sổ, cuối tuần, tranh thủ lúc toà soạn nghỉ trưa, tôi phóng xe tới tiệm thuốc lớn nhất Hà Nội và bảo chị bán hàng: "Chị cho em bao cao su!"
Tất cả các chị ở các quầy khác đều ngó sang! Bà bán thuốc áo mũ "đềnh huềnh" hỏi tôi:
"Em mua mấy bao?"
Tôi dõng dạc: "Chị có bao nhiêu mang hết ra đây!"
Thế là... tất cả các quầy khác sang hẳn bên này để xem mặt tôi, xem "con" nào dùng lắm thế, và các bà bán hàng trưng lên một bảng giá làm tôi choáng váng:
Durex ba nghìn đồng, OK một nghìn đồng, còn loại mười mấy nghìn thì tôi không dám sờ đến.
Vì dốc cả tháng lương tôi vừa lĩnh ở toà soạn ra sáng nay, chỉ vỏn vẹn mua được một nắm!
Tôi không tiếc tiền, tôi chỉ choáng vì trong ký ức của tôi thì OK là năm trăm ba cái cơ mà??? Quảng cáo mãi trên tivi còn gì nữa!
Nhưng một phút sau định thần thì tôi nhớ ra, cái quảng cáo đó hình như là ở năm...1991 gì đó, tức là đã hơn một thập kỷ trôi qua...
Bẽn lẽn mua 1 vốc (3 loại) rồi đi về, vừa tức vừa ngượng vừa bực mình. Nhưng tai hoạ thực sự thì lại đang chờ tôi ở phía trước.
Vì gửi thông tin trên mạng, giờ tôi toát mồ hôi khi phát hiện ra, rất có thể một thằng nào chơi xỏ, cho tôi số điện thoại, tên tuổi địa chỉ dởm để tôi gửi bao cao su tới cho ông sếp ngoại lục tuần đầu hói lại bị bất lực lâu năm ở cơ quan nó! Hoặc một thằng ranh con nào cho tôi địa chỉ Chủ tịch tỉnh, Phó giám đốc công an tỉnh rồi nó ngồi một chỗ rung đùi cười. Hoặc một gói quà nào gửi tới 1 nick mới 15 tuổi bị bố nó vớ được mở ra thì sao? Tôi cho là 15 tuổi nên tìm hiểu về bao cao su nhưng bố nó lại không nghĩ thế, cho rằng tôi là con mất dạy và tới đập tan cái máy tính của tôi thì sao?
Hồi đó tôi làm còn rất ngẫu hứng, không chu đáo được như bây giờ.
Thế là... (Đoạn này kể dài cực, thôi ko dài dòng, cũng không tiết lộ chi tiết những người được/bị nhận bao cao su miễn phí, chỉ biết là tôi phải gửi kèm mỗi gói quà 1 tờ giấy ghi rõ, tôi là ai, tôi đang làm gì, gửi cái này với mục đích gì, bởi ai (nick gì) đã tự nguyện đồng ý tham gia tìm hiểu kiến thức giáo dục sức khoẻ sinh sản vị thành niên của tôi... Nếu còn gì thắc mắc hoặc có ý kiến đóng góp sáng tạo hơn xin liên lạc với tôi theo số máy... Nói chung là rất đàng hoàng, nghiêm túc. Hy vọng những ông 60 trán hói hay phụ huynh những cậu học trò 15 tuổi đừng phát điên).
Nhưng sau đó còn thê thảm hơn.
Cuối năm dọn cơ quan tất niên, tôi mang 1 bao tải bản thảo, báo và tạp chí lưu, quà tặng ở cơ quan về nhà. Chồng giúp tôi dọn dẹp trong phòng. Và chồng phát hiện một gói phong phú các loại bao cao su giấu trong số đồ dùng của tôi.
Chồng chưa bao giờ có thói quen dùng bao cao su, bao năm nay.
Chồng cũng giống mọi đàn ông Việt Nam khác, coi việc lo liệu làm sao để khỏi có bầu hoặc làm sao khi có bầu là trách nhiệm phụ nữ phải lo.
Bob Dylan sinh năm 1941, mang tên Robert Zimmerman. Xuất thân từ một địa phương khiêm tốn, thị trấn Duluth thuộc bang Minnesota, Bob Dylan bắt đầu hành trình âm nhạc của mình bằng cách chơi guitar và harmonica ở các quán cà phê và các hội quán khác chung quanh khu học xá cuả đại học Minnesota. Tài nghệ “cây nhà lá vườn” của ông có kẻ khen, người chê. Nhưng nếu ông chỉ nấn ná ở một góc quê hương mà không gặp nhạc sĩ dân ca nổi tiếng Woody Guthrie ở New York thì chắc đời ông cũng chỉ kết thúc âm thầm và đơn độc như bao nhiêu người xuất thân nơi sinh quán của ông.
Vào thập niên 1960 Bob Dylan là thần tượng nhạc rock-dân-ca và là tác giả của bài hát phản kháng nổi tiếng của thời đại, Blowin’ in the Wind. Ông đi theo truyền thống của những người viết nhạc phản kháng khác, tức là qua lời ca tiếng hát tìm cách đánh thức lương tâm của giới quyền lực và kêu đòi chấm dứt những tình trạng bất công và bất nhân trong xã hội. Cùng với Joan Baez và các nhạc sĩ dân ca nổi tiếng đương thời, tiếng hát của ông cổ vũ cho Phong trào tranh đấu đòi dân quyền và phản đối Chiến tranh Việt nam.
Sau bốn mươi năm được hàng chục triệu người nghe khắp thế giới, ca từ của Blowin’ in the Wind vẫn còn rất đương đại, bởi vì chính trong Thời đại Thông tin này vẫn còn những giới thống trị tiếp tục thờ ơ vô cảm trước đau thương của đồng loại.
Bob Dylan Blowin' in The Wind Lyrics (Thoảng bay theo gió của Bob Dylan)
How many roads must a man walk down Before you call him a man? How many seas must a white dove sail Before she sleeps in the sand? Yes, 'n' how many times must the cannon balls fly Before they're forever banned? The answer, my friend, is blowin' in the wind, The answer is blowin' in the wind.
(Bao nhiêu nẻo đường một kẻ ngược xuôi Trước khi bạn mới gọi nó là người ? Bao nhiêu biển khơi bồ câu sải cánh Trước khi về nằm trong cát ngủ vùi ? Phải bao nhiêu lần tên bay đạn bắn Trước khi vũ khí bị cấm đời đời ? Lời đáp, bạn ơi, thoảng bay theo gió, Câu trả lời đà theo gió thoảng bay.)
Yes, 'n' how many years can a mountain exist Before it's washed to the sea? Yes, 'n' how many years can some people exist Before they're allowed to be free? Yes, 'n' how many times can a man turn his head, Pretending he just doesn't see? The answer, my friend, is blowin' in the wind, The answer is blowin' in the wind.
(Phải bao nhiêu năm hòn núi ù lì Trước khi núi kia bị trôi xuống biển? Phải bao nhiêu năm người ta hiện diện Trước khi được làm những kẻ tự do? Biết bao nhiêu lần một người ngoảnh mặt Giả vờ như là không thấy không nghe? Lời đáp, bạn ơi, thoảng bay theo gió, Câu trả lời đà theo gió thoảng bay.)
Yes, 'n' how many times must a man look up Before he can see the sky? Yes, 'n' how many ears must one man have Before he can hear people cry? Yes, 'n' how many deaths will it take till he knows That too many people have died? The answer, my friend, is blowin' in the wind, The answer is blowin' in the wind.
(Phải bao nhiêu lần một kẻ ngó lên Mới nhìn thấy ra bầu trời xanh thắm? Bao nhiêu lỗ tai một người phải sắm Mới nghe được là có tiếng kêu than? Bao nhiêu mạng người phải chịu thác oan Hắn mới hiểu ra quá nhiều người chết? Lời đáp, bạn ơi, thoảng bay theo gió, Câu trả lời đà theo gió thoảng bay.)
Co nhung thanh pho ban yeu men ngay tu buoi dau gap go, Co nhung thanh pho ban khong he luu luyen khi cat buoc ra di. Co nhung thanh pho tran day ky niem, co nhung thanh pho ban khong nho ten nhung con duong. Va nguoc lai co nhung thanh pho ban nho tung ngo~ ngach, tung con hem, tung goc cay, tung hang` quan’. Chung toi vua dat chan den dat Saigon, xua la thu do, nay la thanh pho. Xua la Hon Ngoc Vien Dong,nay co le van xung dang duoc mang danh hieu cu~ ?. Tu ngay moi tao dung, Saigon nhu da duoc mot ban tay phu thuy bi mat cho uong thuoc truong sinh. Saigon van la Saigon neu khong co mot vai con duong da thay ten, van tran day suc song, van la co gai tuoi doi muoi du da qua biet bao thang tram biet bao thoi dai. Hom nay chung toi dung day,ngay trong long Saigon, thanh pho cua mot thoi tuoi tre. Toi ngam ngui ru*ng le, giot le^. tai ngo voi thanh pho, thanh pho ma toi da chia tay hon ba muoi nam truoc.Chao Tu Do, chao Le Loi, chao Continental, cha`o thuong xa Tax, chao Brodard, cha`o Givral, chao hanh. ngo Saigon than men.
Nam moi len hai tuoi, trong doan nguoi di cu tu Bac vao Nam, gia dinh chung toi cu ngu o Nha Hat Tay mot thoi gian dai. Saigon da dum boc gia dinh toi, da cho toi va biet bao nguoi ho*i tho*? tu do tu ngay ay.Toi da duoc ba me toi, chu toi be^’ di dao pho Bonard, pho Catinat….Co mot lan theo loi me toi ke, toi da ‘lam bay’ ten tay ong chu toi trong con hem Eden, ong da phai voi va be^’ toi tro ve nha. Nha Hat Ta^y thanh Nha Hat Lo*n’, Nha Hat Lo*n’ thanh Quoc hoi roi Quoc Hoi lai tro ve Nha Hat Thanh Pho.Trong hon hai muoi nam vua di choi vua di hoc, toi va Saigon da chung kien biet bao cuoc chinh ly, biet bao cuoc cach mang. Co cuoc cach mang nao ma khong thay doi doi song con nguoi?.
Dung tren bac them cua Nha Hat Thanh Pho hon nua the ky sau tu cuoc di cu dau tien trong doi va ba muoi hai nam tu ngay tho^i chinh chien. Toi khong biet toi dang vui hay toi dang buon? Vui vi duoc nhin thay thanh pho than yeu, buon vi co cam giac sao minh nhu xa la, nhu lac long trong nhip dap cua trai tim Saigon. Cam giac nay no cu mai theo duoi chung toi. Chung toi co don, khong con ai de chung toi chia xe tam su trong luc nay. Moi nguoi chung quanh nhu hoi ha voi doi song, ban ron chuyen don mung ngay Phu Nu. Vo toi di ben canh, chac nang cung co nhung no^~i nie^`m rieng?
Nhin ve phia truoc, nhin sang huong phai, nhin sang huong trai, huong nao cung day ap nhung hinh anh than thuoc. Ben trai la khach san Continental, da duoc phu len mot lop so*n moi, quan café lo thien khong con nua. Chung toi da ngoi o day vao dem Giang Sinh nam mot chin bay tu va khong he nghi do la lan cuoi. Giang Sinh nam sau chung toi lao dao o mot thanh pho la. Truoc khach san co mot chiec cyclo, khong co khach, chi co nguoi tai xe ngoi nghi trong long xe, mat nham lim dim trong rat nhan nha, rat binh yen. Nhung chiec cyclo da to diem cho Saigon, neu Saigon ma vang di nhung chiec cyclo nay thi cung buon ba nhu Saigon vang di nhung ganh hang rong. Goc duong Tu Do va Le Loi van la Givral ngu tri. Pho Le Loi van hien hoa voi nhung hang cay hai ben duong, van dep diu dang voi nhung toa building tien chien va long lay hon voi nhung kien truc moi. Chung toi thong tha di tim hinh bong cu, di tim mot chut huong xua. Khong biet de lam gi?, co the de thoa man nhung da(`n va(.t trien mien van luon ton tai trong tiem thuc,( cung~ co the de la^’y le voi vo ve tri nho cua mot nguoi hay bi che la gia, la da~ qua’ date!). Toi van nho ten nhung con duong dang di, nhung nga tu phia truoc, ten vai cua tiem noi tieng cua thanh do. Hai muoi ba nam Saigon. ba muoi hai nam nhung nho. Cac via he, cac con duong lot gach cho khach bo hanh nhu van con nguyen ven. Nhin nhung vien gach da~ in got giay toi thoi tuoi tre, hon ba muoi nam sau toi lai da^m` len no ma di. Doi toi da moi? mon`, da thay doi qua nhieu, nhung nhung vien gach duoi chan toi hinh nhu van chua kho^’n kho^? vi nam thang. Nhu mot cau tho cua Ba Huyen Thanh Quan ‘ Da van tro gan cung tue nguyet’. Thinh thoang chung toi bat gap nhung ta ao dai pha^’t pho* tren pho, trong cac cua tiem, rat nha^n? nha, rat Vietnam chu khong nhu chung toi, thanh thoi quen tu luc nao khong biet, cu phai chay dua voi thoi gian. Di ma nhu chay, an nhanh, uong voi mac du it ra la trong luc nay chung toi dang duoc dong’ vai nguoi lam chu? thoi gian cua minh. Chung toi tiep tuc tha bo ve huong Cho Ben Thanh, ghe vao dia chi 62 Le Loi. Can pho noi tieng ve sach truoc day, nay da co mot ten moi va cac san pham ben trong cung hoan toan moi, chung toi mua mot vai ta^.p tho* roi lai tiep tuc di. Troi da xe chieu, thinh thoang co vai con gio nhe. Saigon thang ba, khong biet van con Xuan hay Saigon van chi co hai mua mua nang? Chung toi da biet cach bang qua duong o moi nga tu, neu ban khong biet, ban co the dung mai o goc duong. Day la cach cua chung toi: ban cu tinh bo buoc xuong duong va dong xe se tu dong thay va tranh ban. Rat de va cung rat kho neu nhu ban khong co can dam. Buoc ve pho cho*, ngoi cho voi hinh dang cua no da la mot ky hieu cua Saigon. Voi bon cua Dong, Tay, Nam, Bac, cho Ben Thanh da len hinh bia cua biet bao nhieu quyen sach, da duoc dung lai de quay phim. O Hoa Ky, moi thanh pho deu co mot shopping noi tieng, o Vietnam, tu lau, moi thanh pho da co mot ngoi cho noi tieng mac du ban chua he dat chan den vi ten cua no da di vao tho van, di vao lich su. Cay cau sat truoc cong cho bat ngang qua cong truong Quach Thi Trang noi co tuong cua danh nhan Tran Nguyen Han khong con nua, toi khong biet da duoc pha bo tu luc nao. Hinh nhu tu ngay toi con o trong nuoc thi phai. Ma pha no di thi cung la hop ly vi khach bo hanh khong ai xu dung no de bang qua duong ca, nhat la nhung nguoi buon thung ban bung. Cay cau nay da lam xau di bo mat cua ca mot goc pho Saigon. Tu cua chinh cua cho Ben Thanh nhin xeo ve huong trai la benh vien Do Thanh, ben canh co mot building, toi khong nho building nay co thuoc ve benh vien hay khong?. O phia tren toa nha do, ngay xua co mot man anh nho de chieu cac tin tuc bang chu die^.n, cac ban tin duoc chay.tren man anh nay. Thoi do, no bieu hien mot cai gi rat la ‘high tech’ cua Saigon. Ngay nay, co le tin tuc da du* thu*`a nen nhung dong tin ngan do da duoc thay the bang tam bieu ngu nen do choi voi chu vang ‘Vietnam-Ho Chi Minh Muon Nam’.
Ngoai Cho Ben Thanh, nha tho Duc Ba hay Vuong Cung Thanh Duong cung la mot bieu tuong cua Saigon, neu ban hoi toi nha tho Duc Ba o dau thi toi se cho ban la mot nguoi ngo ngan hoac la ban chua he dat chan den Saigon. Chung toi den day hoi tre, mac du con den gan muoi phut moi het gio tham vieng nhung khi chung toi vua buoc vao ben trong thi da bi mot nguoi dan ba chan lai va moi ra voi mot cau noi duy nhat, co^.c lo^’c ‘he^’t gio*`’.Nguoi dan ba do neu biet chung toi da tre ba muoi hai nam, khong biet ba ta co mo long nhan ai cua Duc Me Maria ma cho chung toi vao hay khong?. Rat tiec cho den ngay roi Vietnam, chung toi da khong co dip tro lai de vao tham vieng ngoi Thanh Duong nay. Ben canh Thanh Duong la nha Buu Dien, chung toi cung chi chup hinh tu ben ngoai chu khong vao ben trong. Nhu moi co quan cua chinh phu, nha Buu Dien cung da duoc to diem, duoc cham soc ky luong vi day cung la mot dia diem duoc rat nhieu du khach tham vieng. Ngay xua neu ban thich an banh mi thi ban khong the nao quen banh mi buu dien, chu nhan no bay gio o dau?, da luu lac phuong nao? Tu Do bay gio khong con nua, da la Dong Khoi hay noi mot cach khac Dong Khoi da thay the cho Tu Do. Da quen voi Tu Do, da gan bo voi Tu Do nen chung toi van muon goi con duong nay bang ten cu cua no. Tu Do ngay xua va hom nay van la mot con duong ma toi yeu thich, tuy khong tho mong nhu Duy Tan cay dai bong mat nhung di tren Tu Do chung toi co cam giac nhu da bo lai sau lung nhung uu phien cua doi song. Chung toi ghe vao cac gallery de xem tranh, tat vao xem sach, du*`ng cha^n o mot thuong xa de xem thoi trang cua gioi tre, ngam nhung ta ao dai tren nhung than hinh cua cac mannequin sau khung cua kinh.Di len roi lai di xuong tren con duong nay, den khi moi met chung toi da dung chan ngay truoc Nha Hat Thanh Pho, o do co mot chi voi mot ganh ma hai ben thung la nhung qua dua tuoi. Chi da moi chung toi “ mua dum em di anh, chi co nam ngan mot trai” toi khong co y dinh tra gia va cung khong biet tra gia nhung chi da noi them “ em ban o day gia re nhat, moi trai chi loi co vai tram “. Toi mua va xin phep duoc chup chung voi chi mot tam anh de lam ky niem. Ngoi ben canh chi, phia sau lung toi la trai ty nan ma gia dinh toi da cu ngu vao nhung ngay dau tien khi lia xa dat Bac den nay da hon nua the ky. Truoc mat toi la mot cong vien, o do trong tri nho cua toi co mot tuong dai ky niem Thuy Quan Luc Chien, tuong dai do nay da khong con`. Trong suot quang doi nien thieu, Saigon va Tu Do da co nhieu ky niem trong toi. Toi hoc o truong trung hoc Nguyen Trai, truong toi luc moi di cu tu Bac vao Nam da dung mot co* so*? tam tren duong Phan Dinh Phung. Sau do thi xay truong moi ben Khanh Hoi, moi ngay toi dap xe tu nha di den truong. Tren duong ve, tu cau Quay, toi hay re sang Ben Bach Dang di bang ngang tru so Thuong Vien. Den khach san Majestic thi re trai vao Tu do, dap xe mot vong pho truoc khi ve nha. Hoac den mua me chin, toi va vai dua ban di ve^` bang duong Cong Ly de hy vong nha(.t duoc nhung trai me chin ro*i rung. tren via he. Co ky niem tam thuong, co ky niem binh thuong, co ky niem vui, co ky niem buon. Co ky niem quanh quan o mot goc cay, o san truong. Co ky niem di hoan ho^, di da? dao?, di xem dao chanh. Co ky niem voi nguoi yeu, co ky niem voi ban huu. Co ky niem sap di lam linh va co nhieu ky niem rat do^~i tang thuong.Mai day khi toi roi xa thanh pho, toi lai mang di voi toi nhieu nhung nho. Ky niem moi se chong chat len ky niem cu hay ky niem moi lai lam phai nhat di qua khu?, toi khong biet toi co con du suc de ma om ap no mai hay khong? Ngoi tren bang ghe da truoc nha hat lon, nhin dong xe troi chay tren con duong Tu Do, nhin khach san Caravelle, nhin can pho doi dien o goc duong dang duoc sua sang. Truoc can pho nay co mot dong chu viet tay bang son rat ro net “Louis Vuitton, opening soon”. Cach day khong xa, tren Tu Do gan khach san Shareton Saigon cung co mot can dang sua chua voi dong chu ben ngoai “ Gucci, opening soon”. Nhin nhung dong chu do, toi tham nghi Tu Do van co mot doi song rieng, van la Tu Do cua toi trong tri tuong?.
Ganh hang dua van con do, toi khong biet den khi nao chi moi tro ve nha?
…Co nhung thanh pho ban rat luu luyen khi cat buoc ra di.
Bạn chúng tôi, anh Trần Ngọc Cư có nói: “Một phút hưởng thọ, bằng 10 năm hưởng dương” (bạn Cư chia cuộc đơi đáng sống của chúng ta làm hai giai đoạn: trước 60 và sau 60 tuổi. Nếu bạn chẳng may qua đời trước năm 60 trên các cáo phó, phân ưu, bạn đươc liệt kê là hưởng dương bao nhiêu tuổi, Sau 60 bạn được kêu là hưởng thọ)
Vâng lời bạn Cư, tôi đã đi Cali một mình thay vì đi với vợ, nỗi buồn xa vợ con 3 ngày cũng qua đi và được thay thế bằng những ngày vui với bằng hữu…
Thứ Sáu 25 tháng Năm 2007: Đến từ Houston Texas, Trần Đại Hiền đã chờ sẵn ở nhà… 3 giờ chiều Lê Quang Bảo, lê văn Thạnh và 3:30 Trần Ngọc Cư chở Cung Trọng Bảo đến từ San Diego, đến nơi… Những chuyện ngày xửa, những chuyện ngày xưa , những mối tình Hòang thị lại được lôi ra từ một góc ký ức nào đó, để nổ như bắp rang,... những ngày xưa thân ái, những mi, mi, tau tau những tiếng Huế của một thời đươc phung phí xài thả ga không ai trách móc… Đến 2 giờ sáng
Thứ Bảy 26 tháng Năm 2007: 6 giờ sang, rời nhà đi dự tiệc cưới , rước dâu từ Los Angeles, về Anaheim, ăn cơm trưa, tối lại nhà hang Tàu ở Cerritos..đến 10 giờ khuya…Cũng may, tôi mang theo được cái GPS cầm tay, nên lên xe là thả ga bấm nút để cho cái máy chỉ đường đưa mình trở lại nhà Trần Đại Hiên không chút khó khăn… Lại văn nghệ đến 2 giờ sáng đặc biệt đêm nay có thêm Vợ chồng Hòang Ngoc Chương, Anh Chị Vũ, Chị Mỹ Dung…Chị Mỹ Dung một người mới quen, nhưng đã để lại một ấn tượng sâu đậm vơi mái tóc cắt ngắn, giọng hát êm ả, và dáng nghiêng nghiêng ôm đàn đến giữa đời….
Chủ Nhật 27 tháng năm 2007 Đến nhà Lê văn Thạnh…Nhà có sân vũ cầu, có các bạn mới từ Hôi Cựu Sinh Viên Đại Học Vạn Hạnh, có Lê vĂn Thạnh lịch thiệp hào hoa, có chị Diệu Vân, nấu bún bò không cần nếm mà vẫn ngon!!!
Hôm nay Nguyên Đinh Tý đưa tôi gặp lại Nguyễn Ngọc Cầm, bạn cùng thời QH 61-64, sống chung tại Pleiku gió bụi mưa bùn cho đến ngày mất nước… Găp lại nhau cả 2 thằng quá cảm đông nhất là chị Cầm nhắc lại cho tôi những ngày hoa mộng của Pleiku bên các cô giáo trẻ trung độc thân của 2 trường trung học Pleiku (nam) và Pleime (trường nữ) lúc bấy giò… Phố núi cao , phố núi đầy sương…phố núi cây xanh, trời thấp thật buồn …. Còn một chút gì để nhớ, để thương Có lẽ thiên ký sự nay nên dừng lại nơi đây để khỏi vơi đi các niềm thương nhớ ấy PS: Ngày trở về không quên ghé thăm bạn Lê Văn Phi, vừa ở nhà thương về, Chị Phi cho môt hộp tôm chua... Trơi ơi có thịt heo luộc thì cũng đủ lãng quên đời đấy nhé
Co phai em mang tren ao bay Hai phan gio thoi, mot phan ma^y Hay la em go’i ma^y trong ao Roi tho*? cho la`n ao trang bay?
Toi khong biet co phai thi si Nguyen Sa viet nhung cau tho nay de ta canh cac thieu nu trong ta ao dai vao mot buoi chieu tan hoc hay khong, nhung toi nho mai hai cau ‘co phai em mang tren ao bay / hai phan gio thoi mot phan may ‘ moi lan nhin thay cac ta ao tung bay trong gio. Ngoai bai Tuong Tu, thi si Nguyen Sa con mot bai nua ma hoc sinh chung toi thoi do ai cung thuoc nam long,
Nang Saigon anh di ma chot mat Boi vi em mac ao lua Ha dong Anh van yeu mau ao ay vo cung Tho cua anh van nguyen mau lua trang
Bai nay toi chac la thi si cung ta canh ong dang nhin theo mot thieu nu trong ta ao dai nhung lai vao mot buoi trua nang gat. Nhin da’ng em di, nhin ao em mac ma long thi si mat ruoi thi du biet ta ao dai cua cac co gai Viet no co mot hap luc, mot suc quyen ru biet chung nao! Ben canh Nguyen Sa, thi si Nguyen Tat Nhien cung da lam chung toi ngay ngat khi o^ng viet lai canh? o^ng di theo hay tuong tuong o^ng dang di theo tan’ tinh? nguoi yeu cua ong duoi con mua qua bai tho Ma Soeur
Dua em ve duoi mua Noi nang chi cung thua Phat pho* do*`i suong gio Ho^`n minh gan nhau chua? ………………………….
Dua em ve duoi mua Ao dai sa^`u hai vat Khi cha^’m bu`n lu*a thu*a..
Ngoai Nguyen Sa va Nguyen Tat Nhien con biet bao nhieu thi si nua da tuc canh sinh tinh khi nhin cac thieu nu tha thuot trong ta ao dai, da de lai cho the he chung toi thoi do nhung van tho trac tuyet. Chi tiec toi khong biet lam tho, neu biet thi chac toi cung da noi tieng trong lang van nghe tu lau.
Qua My, cac van tho loai nay khong con thay xuat hien nhieu nua. Nguoi Viet thi thua thot, cac thieu nu Viet thi khong con dip de mac ao dai nhu xua. Chang le lam tho ca tung cac bo vay’ da^`m, cai ao Jacket thi coi ky qua, dau co’ co^’ gang thi toi nghi cac nha` tho* cung se khong co du? rung dong de^? de^.t nen nhung giai dieu nhe nhang thi vi. Thi si Han Mac Tu neu song o day cung voi toi chac cung khong the nao co duoc van tho:
Mo* khach duong xa, khach duong xa Ao em trang qua, nhin khong ra O day suong khoi mo nhan anh Ai biet tinh ai co da^.m da`? Chiec ao dai o My da gan nhu bi di vao quen lang, thinh thoang chi con thay cac em sinh vien mac trong cac buoi trinh dien thoi trang vao dip tet.Trinh dien xong, cac em lai mac ngay vao nguoi chiec quan Jean thuong le. Neu la thi si toi cung dau co kip de lam tho. Thinh thoang khi ranh roi toi cung tim sach bao trong nuoc hoac len net tim tho de doc, de xem cac thieu nu, cac nu sinh bay gio co con trong ta ao dai co con duoc cac nha tho hien dai ca tung nhu thoi chung toi may muoi nam ve truoc hay khong? Cho den nay toi van chua tim doc duoc bai tho nao ung y ve ta ao trang. Di nhien la tho*`i dai. moi, con nguoi moi, van chuong cung phai moi nhung sao toi van mai luu luyen nhung hinh bong cu, nhung van tho co^? die^n? xa xua.
Ban than men, Sang nay ranh roi, chung toi thue taxi cho di mot vong xem pho xa. Nhin tam bieu ngu treo tren duong toi moi biet hom nay la ngay Quoc Te Phu Nu, ngay ma phu nu duoc de cao, duoc xung tung. Nha nuoc thi nhac nho dan chung khong quen cong duc cua Hai Ba Trung qua tam bich chuong toi vua doc duoc.Con` nguoi dan binh thuong thi toi nghi cac ong chong di nhien se ca tung vo hien, cac chang trai co le se mua hoa tang nguoi yeu.( toi thay rat nhieu cac em be cam hoa di ban dao) Con toi thi lai mien man nghi ve nhung bai tho ca tung tuoi hoc tro may muoi nam truoc,( co vo ngoi ben canh nen toi khong dam suy nghi la(ng nha(ng). Taxi cho chung toi moi vua di ngang ngoi truong Nu Trung Hoc noi tieng ngay xua, da di qua nhung ngoi truong moi ngay nay. Truoc cong truong hay tren duong pho, toi van thay thieu vang nhung ta ao, nhung dung nhan da tao nen nhung van tho ma toi yeu thich. Nhin ngam chung quanh toi chi thay da so^’ cac co^ khi lai xe thi dau doi mu, khuon mat duoc che lap boi mot mieng vai bit ngang truoc mat. Toi hoi tham nguoi tai xe^’ va duoc cho biet mieng vai che mat do goi la khau trang. Co’ co^ co`n mang them mot bao tay dai va mang bi’ ta^’t bit. kin’ ban chan. Thinh thoang chung toi moi thay co’ co^ con` de^? da^`u tra^`n, ma(.t tra^`n, tay tra^`n tren pho. Do la luc moi thay duoc toc gio thoi bay, moi thay duoc dai tay em may thuo mat xanh xao hoac toc em tung soi nho rot xuong doi lam song len denh. Hanh phuc vo cung.
Toi moi tro ve nen khong biet khau trang da du nhap vao Viet nam tu da^u? cac co da bat dau deo khau trang che kin khuon mat chi chua doi mat tu luc nao va voi muc dich gi? De tranh bui vi khong khi o nhiem hay de anh na(‘ng khong lam den lan da? Hay la de tranh cho cac chang khoi deo duoi tan’ tinh? loi thoi? Du voi muc dich gi chang nua, toi nghi day la su thiet thoi cho rat nhieu nguoi. Thi si se thieu vang nguon cam hung de sang tac tho ca tung net dep cua nguoi con gai. Nhu bai tho cua Huy Can. Em dep ban tay, ngon thon thon. Em duyen doi ma, na(‘ng hoe tron, Em lua gio biec vao trong toc. tho^?i lai phong` anh ca nui non. Du khach ngoai quoc se mat co hoi duoc chiem nguong net dep diu dang duyen dang cua nguoi phu nu Vietnam. Ho se thac mac, ua, day khong phai la mot xu Hoi Giao ma sao co nhiey nguoi bit mat vay ca? Neu ho cung so na(‘ng, so bui ba^.m va cu`ng ru nhau di mua mot khau trang thi khong biet bo mat thanh pho Saigon hoa le^. se ra sao?. Rieng toi, thu*a ban.,trai tim toi von hay da^.p lung tung lai mat di co hoi them mot lan rung dong. Ngay xua tren cac to*` nha^.t bao, trong trang tim ban bon phuong hay co cau ’ thieu nu diu hien, tren hai muoi tuoi. Yeu mau tim, thich mau trang, sac dep thi tuy nguoi doi dien’ . Ngay nay voi tam khau trang, sac dep ai cung nhu nhau. Chi khac nhau o chat lieu va hinh dang cua tam khau trang, co loai may bang vai cotton, co loai may bang vai polyester, co loai vai? tro*n, co loai vai hoa. Co loai chi che mui~ va mieng, co loai che luon xuong ta^.n co^?. Toi chac la tuy theo gia ca va so thich cua moi nguoi. Hom nay nhan ngay Phu Nu, ngoai viec nho on cong duc Hai Ba, nho on cong duc cua nhung nguoi me Vietnam tao tan, than co lan loi. Toi tham cau mong nhung tam khau trang mot ngay nao do se khong con tren que huong, de toi duoc nhin thay ro khuon mat cua cac be tho, thay ro nu cuoi cua cac em hoc sinh sau gio tan hoc, thay ro phan son ma cac co da diem trang cho doi them tuoi dep.
Ban than men,
Thieu di tam khau trang thi nuoc da cua ban co le se~ ho*i na^u them mot chut nhung biet dau vi vay ma lai cang them quyen ru~, the^m ma(.n ma` duyen dang. Toi khong biet lam tho nhung lai hay lay tho nguoi khac, xu dung lung tung, dem ta(.ng bua bai. Hom nay, cung lai nhan ngay Phu Nu, tren duong tu Hoa Hung ra pho Saigon, bo^n? cu~ soan lai xin tang ban may cau tho cung cua thi si Nguyen Sa.
Saigon di rat cham buoi chieu Canh tay ta ao sat vong eo Co nghe doi mat vong quanh ao’ Nam ngon tho* buon du*’ng ngo theo.
…………………………………………
Saigon mai goi nhau bang cu*ng Vanh moi nghieng canh’ xuong pha^n va^n Lu*ng troi khong co ba^`y chim en’ Thanh pho di ve^` cung da xuan. Toi noi nang khong biet giu loi, hay bi vo la vi toi phat ngon bua bai. Tam khau trang doi voi ban la mot quen thuoc, than thuong nhung voi toi no da phu kin ca mot dung nhan ma toi uoc ao duoc chiem nguong. Ban than men, nhung loi tam su cua toi neu lam ban buon long, toi hua se dai ban mot ly nuoc o quan sinh to truoc cong truong de thay loi ta lo^i~.
Chúng tôi thức dậy lúc năm giờ sáng, leo lên sân thượng để đón bình minh. Những ngày đầu trong cuộc hành trình chúgng tôi ở trọ nhà một người thân trong khu Hoà Hưng thay vì ở khách sạn, chúng tôi chọn nơi đây vì Hòa Hưng là nơi tôi đã song những năm tháng dài trươc ngày rời khỏi nước. Ba tôi là Hiệu trưởng một trường Trung Tiểu Học duy nhất của vùng này, và nhà chung tôi ở ngay trong khuôn viên của ngôi trường, thành thử đa số cư dân lâu đời ở đây đề biết ba tôi, hoặc là học trò cũ của ba tôi. Hồi đó trong xóm đều gọi chúng tôi là con Ông Giáo hay là con thầy Bích. Ngày đầu trở về đươc sống trong không gian của một khu phố thân thuộc là một niềm hạnh phúc. Chúng tôi có cơ hội được nhìn thấy tận mắt sinh họat bình thường của người dân.
Mặt trời chưa lên nhưng bên dưới đã ồn ào tiếng động, có người chuẩn bị chất đồ lên một chiếc xe ba gác, có người gồng gánh đã lên sẵn trên vai, người thì ra sân trước tập thể dục, và đằng xa cuối con hẽm, nhưng chiếc ghé nhựa thấp màu đỏ đã được bày ra để sẫn sành bất đầu cho một ly cà phê buổi sáng.
Văng vẳng đâu đó, vọng lại một tiếng rao hàng rất thân quen, dù tôi không hiểu được họ bán món gị, vì cách thức rao, giọng rao và ngôn ngữ hình như có khác hơn xưa… Mặt trời đã ửng hồng, nhưng đã bị các căn nhà cao chung quanh che lấp.
Không xa lắm, những mái nhà lợp tôn quen thuộc chen lẫn vơi những bức tường gạch xanh, hồng dưới anh sáng của buổi sớm mai đã tạo nên một hình ảnh rất lạ lùng, một đối chọi về cao thấp, môt đối chọi về màu sắc mà chỉ có thể thấy được từ trên cao trong một căn hẽm nhỏ nơi chúng tôi đang đứng.
Không biết từ lúc nào, tôi đã yêu thich những con hẽm, mặc dầu ngày xưa tại nơi đây, tôi đã từng bị đón đường giựt bút máy khi đi học về, bị du đãng chận đường hỏi thăm sức khỏe vì cái tội để tóc dài. Ngòai phố là những kẻ xa lạ, nhưng vùa bước vào hẽm là những ai đó thân quen, rộn rã tiêng chào và lời hỏi han thân mật.
Cuối hẽm lớn rẻ vào một hẽm nhỏ, cuối hẽm nhỏ tưởng đã cùng đường, nhưng lại có lối rẻ vào một con hẽm khác nhỏ hơn trông rất là bí hiễm, và rất dễ … lạc lối về…
Từ lúc nào không biết, một cô bé hàng xóm đang cầm chổi quét trước sân, quét xong sân nhà cô, cô lại chịu khó quẻt luôn sân nhà bên cạnh, À a, ở Mỹ không có cái vụ này, nhà ai nấy lo, làm dùm đôi khi còn bị kiện cáo lôi thôi nửa là đằng khác…Tiếng rao hàng đã rộn rã hơn, các em nhỏ đã chuẩn bị để bố mẹ chở đi đến trường, sạp bán bún bò đã có người ghé vào ăn trước khi đi làm… Cả một không gian, cả một đời sống của thành phố Saigon, hình như được thu nhỏ ở đây, có lẽ tôi yêu mến những con hẽm là vì thế.
Tôi yêu những con hẽm, tôi yêu sự cần cù khó nhọc của người dân Việt, tôi yêu sự hiền hòa chất phác của anh bạn lái xe ôm, của em bé bán vé số, của bà cụ bán thuốc lá đầu ngõ (ngày xưa tôi hay mua nợ thuốc lá nên tôi rất có cảm tình vơi những ai bán thuốc lá). Như một đứa bé lần đầu tiên được bố mẹ dẫn đi du ngoạn, mọi hình ảnh trước mắt đồi với chúng tôi đều mới, đều lạ... Những hình ảnh này nếu trước kia tôi có may mắn đươc thấy thì chắc chắn ngày nay cũng đã bị xòa nhòa trong ký ức của tôi sau hơn ba mươi năm xa cách…
Hôm nay trở về, ký ức khởi động, và với tâm thức của một người yêu thich nhiếp ảnh. tôi tò mò quan sát và ghi lại qua ông kính của tôi…
Có người hồi hương để tìm lại hương vị cuộc chơi, thức ăn ngày cũ trong các hộp đêm hay các vũ trường.. Có người hồi hương để tìm ý trung nhân, họ sẽ theo dõi sát các bóng hồng… Có người hồi hương chỉ để thăm gia đình, họ sẽ quanh quẩn trong căn nhà cũ bên cạnh những người thân… Có người hồi hương để hy vọng chụp được những tấm ảnh để đời, họ sẽ tìm đến các danh lam thắng cảnh…
Riêng chúng tôi, chúng tôi trở về, không với một mục đích gì cao siêu, mà chỉ để sống và hít thở không khí quê hương, dù chỉ vài tuần ngắn ngủi…được ăn xòai tượng xanh chấm nước mắm đường, được ăn những trái cốc đã gọt võ tách ra từng múi, cắm vào một cây nhỏ có muối ớt đỏ hồng…
Trong vài tuần ngắn ngủi đó, những hình ảnh chung quanh đã đánh động vào tiêm thức, vì vậy tôi nảy ra ý định viết về những ý nghĩ riêng tư rời rạc của mình để chia xẽ với vợ tôi, với các em tôi, với các bằng hữu….
Nhưng gì tôi đã kễ, có thể là những chuyện xưa như trái đất mà bạn đã không thèm để ý đến….Những ánh tôi đã chụp là những hình ảnh rất tầm thường, nếu gửi đi dự thi, thì cầm phần chắc là được ném vào trong sọt rác, nhưng đối với chúng tôi, nó đã chuyên chở cả tấm lòng của tôi lúc bấy giờ...
Nhiều khi những gì tôi đã viết sẽ làm cho bạn cãm động, và muốn hồi hương thêm một chuyến nữa…
Nhưng nhiều khi cũng có thể làm cho bạn bực mình….biết rồi, khổ lắm nói mãi…Cái tên Hòang Huy Mạnh này thật dở hơi, biết là nóng, biết là ồn ào sao còn về làm gì? Đã chẳng lo hưởng thụ thì chớ, lại còn viết và chụp những chuyện lăng nhăng vớ vẫn… Cái building cao lớn đẹp thế kia mà không chịu chụp lại đi chụp nhừng mái tôn rĩ sét?…
Thua bạn, nếu bạn trách tôi thì tôi dành chịu, chứ không biết giải thich làm sao? Tôi mới đến chưa ở trên quê hương trọn một ngày, mong bạn kiên nhẫn cùng tôi đi cho hết cuộc hàmh trình.
Chủ nhà đã thức giấc, anh ngạc nhiên tai sao chúng tôi lại có thể dậy sớm, mà không chịu ngủ thêm sau một chuyến bay dài nhọc mết…An him lặng theo dõi chúng tôi chụp hình, rôi rũ chúng tôi ra quán cà phê Sông Mê gần nhà để thưởng thúc ly cà phê đầu tiên trong một buổi sáng đầu tiên trên quê hươn.
Quán rất dẽ thương, tên quán cũng dễ thương mặc dù tôi không hiểu lắm ý nghĩ của Sông Mê, mê muội như một gìòng sông chăng? Hay như tôi?, một người già nhưng chưa bào giờ tỉnh táo? Người hầu bàn đã đem đến cho chúng tôi một tấm thức đơn
Nguyễn Duy An là người Á châu đầu tiên đảm nhiệm chức vụ Senior Vice President của National Geographic. Năm 2006, ông là tác giả được trao tặng giải Chung Kết Viết Về Nước Mỹ. Nhân dịp kỷ niệm 30 tháng Tư năm nay, ông góp thêm một loạt bài viết đặc biệt. Và sau đây là bài thứ ba, một chuyện tình có thật và có hậu, để tưởng nhớ cuộc chiến tranh Việt Nam.
*
Tôi uể oải trở về văn phòng lúc gần 1 giờ chiều, sau một cuộc họp kéo dài lâu hơn dự tính. Vừa đặt máy "laptop" lên bàn, chị thư ký đã theo vào:
- Duy ăn trưa chưa? Sao hôm nay họp lâu vậy?
- Chưa, mấy người kia rủ đi ăn nhưng mệt quá! Vả lại sáng nay bà xã đã chuẩn bị...
Tôi chưa nói hết câu, Christine đã chặn ngang:
- "Lão James" ghé qua lúc 11 giờ rưỡi, ngồi chờ cả tiếng đồng hồ để mời "xếp" đi ăn trưa, nhưng "lão già" ấy cút rồi. Duy ăn đi rồi tôi kể cho nghe chuyện lạ.
Tôi rất ngạc nhiên khi nghe Christine gọi James là "lão già" vì từ mấy năm nay chị ấy vẫn "o bế" James rất kỹ mỗi khi ông ấy có việc về văn phòng trung ương của National Geographic ở Hoa Thịnh Đốn. Đã có tiếng đồn trong sở là Christine "mê" James, nhưng ông ấy vẫn lững lờ theo kiểu "tình vờ".
Với tôi, Christine và James đều là những nhân viên rất tốt và lớn hơn tôi cả chục tuổi. Christine là thư ký riêng của tôi từ hơn 9 năm nay, và lúc nào cũng xem tôi như "một đứa em trai dại khờ" bất kể là trong sở hay ngoài đường. James là trưởng phòng kỹ thuật của National Geographic ở Evanston, Illinois nhưng lúc nào cũng "thưa gởi" phân minh trong công việc, và thân tình như anh em bạn bè ngoài giờ làm việc.
*
Ngày mới về làm giám đốc phụ trách khoa học và kỹ thuật cho National Geographic, khi tìm thuê thư ký, tôi đặt điều kiện với văn phòng phụ trách nhân viên (Human Resources) rằng tôi cần một người có bằng về văn chương và "quen biết" công việc của National Geographic để giúp tôi soạn thảo và sửa chữa văn bản vì tôi là người ngoại quốc. Lúc bấy giờ Christine đang làm bên thư viện của tòa báo, đã từng giúp biên soạn những bài viết về Thuyền Nhân Việt Nam vào đầu thập niên 1980, gọi điện thoại xin gặp tôi chứ không nộp đơn theo đúng thủ tục.
Mấy ngày sau, đúng hẹn, vừa vào văn phòng, chị đã mở lời ngay: "Có lẽ Duy đã tìm hiểu về tôi qua văn phòng nhân viên trước rồi, phải không? Tôi đi thẳng vào vấn đề nhé: Tôi đã làm ở đây hơn 20 năm rồi, chồng tôi mới mất, hai con đã lớn, tôi có thể về hưu sớm nhưng thấy Duy xuất thân là một thuyền nhân tỵ nạn, và tôi tin chắc chắn mình dư khả năng và điều kiện làm thư ký riêng cho Duy nên tôi muốn giúp Duy thành công ở đây. Được không?" Lẽ ra tôi là người phỏng vấn Christine, nhưng ngược lại, chị ấy đã "phỏng vấn" tôi hơn một tiếng đồng hồ rồi kết luận: "Tôi sẽ nộp đơn đúng theo thủ tục, hy vọng Duy không từ chối chứ?" Và mấy tuần sau, Christine đã xin chuyển về làm thư ký riêng cho tôi.
Mấy tháng sau, tôi sắp xếp đi thăm một số văn phòng của National Geographic ở nhiều tiểu bang khác nhau tại Hoa Kỳ. Lúc đến phi trường Chicago, ở quầy nhận hành lý, tôi đã sững sờ khi trông thấy một người Mỹ tuổi trung niên tươi cười, hớn hở, một tay vẫy chào, một tay cầm tấm bảng lớn viết tên tôi rất chuẩn: Chữ Nguyễn có dấu mũ và dấu ngã đàng hoàng!
Chiều hôm đó, trước khi rời văn phòng, James mở lời:
- Tôi sẽ đưa "xếp" tới khách sạn, sau đó về nhà dùng cơm tối với cha mẹ tôi vì ông bà cụ rất mong muốn được gặp "ông xếp Việt Nam" của tôi... Chúng ta có thể làm bạn ngoài giờ làm việc được không "xếp"?
- Ông cứ gọi tôi là Duy được rồi. Chúng ta là bạn bè mà.
- Phải, chúng ta là bạn sau khi ra khỏi văn phòng! Còn tại đây, ông vẫn là "xếp lớn" đến từ trung ương. Xin mời "xếp", ta đi.
- Ai chỉ cho ông viết họ của tôi có dấu vậy?
James vẫn nằng nặc:
- Bí mật mà "xếp"! Lúc về nhà gặp ông bà thân sinh, "xếp" sẽ biết!
- Hay chúng mình ăn tối ở khách sạn trước...
- Không được đâu "xếp" ơi. Ông bà cụ đã chuẩn bị hết rồi, "xếp" không ăn thì họ không để tôi yên đâu!
Tôi không còn cách nào từ chối nên đành theo James về nhà ăn tối với cha mẹ ông ta. Suốt bữa ăn, ông bà đã hỏi tôi rất nhiều về Việt Nam, về trại tỵ nạn, về sự thành công của người Việt trên đất Mỹ... Sau cùng, ông bà và James dẫn tôi lên lầu. James nghẹn ngào:
- Đây là căn phòng của người em song sinh của tôi. Nó đã hy sinh bên Việt Nam vào mùa thu năm 1972. Cha mẹ tôi vẫn giữ nguyên như ngày nào.
Tôi sững sờ khi nhìn thấy tấm hình của "James" vào lúc chừng 20 tuổi trong bộ quân phục Thuỷ Quân Lục Chiến đứng bên cạnh một cô gái người Việt mặc áo dài, tay cầm nón lá, chụp bên hàng dừa cạnh một con kênh nhỏ, có lẽ ở Miền Tây Việt Nam. Tấm hình được đóng khung lớn, trịnh trọng đặt trên một chiếc bàn nhỏ như kiểu bàn thờ tổ tiên tại phòng khách của nhiều gia đình bên Việt Nam. Trên bàn có một bình hoa chưng mấy bông hồng màu trắng rất dễ thương. Tôi thẫn thờ, bùi ngùi xuc động không nói nên lời. James lên tiếng: - Đây là tấm hình cuối cùng của em tôi. Em tôi rất thích hoa hồng trắng nên lúc nào mẹ tôi cũng tìm mua về chưng trên bàn thờ của "vợ chồng" nó. Em tôi tên John, giống tên Mỹ của ông đó, nhưng ở nhà vẫn gọi nó là Jack. Bên cạnh là vị hôn thê người Việt của em tôi, "cô ấy" cùng họ Nguyễn với ông, tên là Nguyễn Thị Minh-Thu. Đó là lý do tại sao tôi viết đúng tên họ của ông theo cách đánh dấu của người Việt. Hồi đó, đáng lẽ tôi phải lên đường sang Việt Nam nhưng Jack đã tình nguyện đi thay, và em tôi chẳng bao giờ trở về nữa! Nó đã gặp và yêu người em gái của viên sĩ quan Việt Nam cùng làm việc chung ở một tỉnh nhỏ nào đó trên quê hương ông. Tình yêu của họ gặp nhiều ngang trái vì gia đình và họ hàng cô ta phản đối! Em tôi đã kiên trì theo đuổi, học hỏi ngôn ngữ và phong tục tập quán người Việt suốt 3 năm trời, và cũng nhờ ông anh rể tương lai giúp đỡ thuyết phục cha mẹ và anh em bà con, tình yêu của họ mới được mọi người chấp nhận. Em tôi đã mãn hạn vào mùa hè năm đó nhưng tình nguyện ở lại làm việc trong khi tiến hành thủ tục giấy tờ và chuẩn bị làm lễ đính hôn để cùng Minh-Thu hồi hương... Nhưng rồi cả Jack và ông anh rể đều hy sinh trong một cuộc tập kích vào mùa thu năm 1972. Gia đình tôi cũng không biết số phận Minh-Thu ra sao từ ngày ấy! James và ông bà thân sinh còn nói với tôi rất nhiều về Jack và Minh-Thu, về những tấm hình và những lá thư từ vùng lửa khói, về cái chết của Jack, và nhất là những cố gắng của gia đình để tìm kiếm "người con dâu chưa về nhà chồng" mà lúc nào họ cũng nhớ thương. Đây là lần đầu tiên trong đời tôi cảm nhận được ý nghĩa đích thực của câu nói "tình yêu không phân biệt ngôn ngữ, chủng tộc..."
Càng ngày tôi càng quý mến James nhiều hơn khi biết được mỗi khi có dịp ghé về vùng Hoa Thịnh Đốn, ông ấy đều viếng thăm đài tưởng niệm Binh Sĩ Hoa Kỳ Trong Cuộc Chiến Việt Nam (Vietnam Veterans Memorial), và lần nào ông cũng đặt một bông hồng mầu trắng dưới bảng khắc tên em mình. Thêm vào đó, James cũng đã từng tâm sự với tôi về việc dọn về ở chung để phụng dưỡng cha mẹ sau khi họ về hưu, cả chuyện gia đình đổ vỡ và việc phụ cấp cho đứa con cho tới lúc nó đủ 18 tuổi nữa. Đó cũng là lý do ông ta "làm ngơ" với tình cảm của Christine vì James không muốn "chuyện tình mới" bị trục trặc vì vấn đề "child support" từ cuộc hôn nhân trước...
*
Ăn trưa xong, tôi định ra gặp Christine coi lịch trình công việc buổi chiều để tiện bề sắp xếp thời gian vì tôi đang tính dành vài tiếng đồng hồ tâm sự với James. Nhưng tôi chưa kịp lên tiếng, chị ấy đã nhanh nhẩu:
- Chiều nay không có gì quan trọng. Báo cáo Tam Cá Nguyệt I-2007 tôi đã viết xong rồi đây, lúc nào rảnh Duy xem lại nhé. Mà này, "Lão James" sắp tái giá... với một cô người Á Đông xinh xắn, ở đâu trên West Chester, Pennsylvania. Đúng là "Lão Già mắc dịch!" Làm phách bao nhiêu năm, tưởng lão đã...
Tôi giật mình khi nghe Christine nhắc về cô vợ sắp cưới của James nhưng đoán biết chị ta đang đau lòng và khó chịu nên tôi chỉ với tay nhận bản báo cáo rồi dịu giọng:
- Cám ơn Christine. Chiều nay chúng ta khá rảnh rỗi đấy. Nếu chị cần làm gì hay đi đâu, cứ tự nhiên nhé. Tôi ngồi nghiên cứu xấp hồ sơ này cũng hết mấy tiếng đồng hồ rồi.
- Thế nào "Lão James" cũng dẫn cô ả trở lại để khoe với "xếp"!
Rồi với giọng thê lương, chị ấy bộc lộ tâm sự :
- Ôi! Chán quá! Hay Duy cho phép tôi nghỉ chiều nay đi "shopping" cho khuây khỏa nhé? Tôi không muốn nhìn thấy bản mặt "câng câng" (quite impudent) của "Lão James" bên cạnh một người đàn bà khác!
- OK.
Trở vào văn phòng, nhưng thay vì xem lại bản báo cáo, tôi lại ngồi thẫn thờ suy nghĩ, thắc mắc tự hỏi không biết vợ sắp cưới của James có phải là "cô ấy" hay không.
Hơn nửa năm về trước, khi tôi triệu tập một cuộc họp đại diện các văn phòng kỹ thuật của National Geographic ở Hoa Thịnh Đốn, James đã năn nỉ xin tôi cho phép về Thủ Đô trước vài hôm vì một lý do riêng.
James là một trong những trưởng phòng xuất sắc nhất của sở nên tôi cũng chẳng tiếc gì mà không duyệt chi thêm vài đêm khách sạn và tiền ăn; thêm vào đó, tôi vẫn có thể nhờ James giúp thêm một số công tác chuẩn bị cho ngày đại hội. Với Christine, có lẽ chị ấy sẽ vui nhiều vì có dịp cho hai người gặp nhau nhiều hơn...
Tuy nhiên, ngay sau khi nhận phòng ở khách sạn, James đã gọi điện thoại cho tôi:
- Chiều nay "xếp" có rảnh không?
- Để xem. Ông định xin phép dẫn Christine bát phố, phải không?
- Không đời nào. Hôm nay là ngày giỗ của em tôi! Đó là lý do tôi xin "xếp" cho về Thủ Đô trước ngày họp. Tôi chỉ muốn dẫn "xếp" đến giới thiệu với em tôi rằng ông đã dạy cho tôi biết về phong tục tập quán của người Việt Nam lúc nào cũng tưởng nhớ ngày chết của người thân. "Nhất tự vi sư, bán tự vi sư" phải không "xếp"?
- Xin lỗi, tôi vô ý quá! Bây giờ ông đến văn phòng rồi cùng mình đi.
- "Xếp" đón tôi được không? Tôi ngại đụng đầu Christine lắm! Nếu chị ấy đòi theo,"xếp" sẽ khó xử nữa.
- OK.
Sau khi đậu xe ở góc đường 21 và Constitution, chúng tôi tản bộ theo dòng người hướng về phía bờ tường cẩm thạch khắc tên 58 ngàn binh sĩ Hoa Kỳ đã hy sinh thời chiến tranh Việt Nam. Hai tay James nâng niu một bông hồng mầu trắng, mắt hướng về một cõi xa xăm, thẫn thờ, lặng lẽ cùng tôi tiến gần tới chỗ có khắc tên người em song sinh tên Jack đã bỏ mình bên Việt Nam. Tôi đã từng theo James đến thăm nơi này vài lần nhưng chưa bao giờ đúng vào ngày giỗ như hôm nay.
Khi tới gần bờ tường có khắc tên của Jack, hai chúng tôi sững sờ khi nhìn thấy một phụ nữ Á Đông "mặc áo nâu sòng" đang nhắm mắt đứng yên như chìm vào cõi hư không vô định, một vài giọt lệ trào ra từ khóe mắt, long lanh nhỏ giọt trên hai gò má dưới ánh nắng vàng mùa thu.
Người phụ nữ ấy cũng cầm trên tay một bông hồng mầu trắng, hai tay chậm rãi dò theo từng nét khắc trên bảng tên của Jack, miệng lẩm bẩm như đang nức nở nghẹn ngào...
James và tôi lặng lẽ vào đứng bên cạnh người phụ nữ. Tôi nghe thoang thoảng trong gió một giọng nói tiếng Việt thì thầm: "Em nhớ anh nhiều lắm... Mãi mãi em vẫn yêu anh..."
Tôi giật thót người. James cũng quay phắt qua tôi, hai mắt nhớn nhác nhìn tôi như dò hỏi xem "cô ấy" nói gì. Tôi chưa kịp lên tiếng, nàng đã mở to mắt trợn trừng nhìn James một lúc thật lâu rồi oà lên khóc lớn: "John! Có phải anh đây không?" Tôi chưa kịp hoàn hồn thì chẳng hiểu sao nàng đã quay phắt lại, vừa khóc vừa chạy.
James thả vội bông hồng trắng dưới bảng tên của em mình, vừa rượt theo vừa hét lớn: "Minh-Thu. Minh-Thu..."
Phải mấy phút sau tôi mới nhớ lại câu chuyện gia đình James đã kể cho tôi nghe hôm đầu tiên tới ăn cơm tối với họ.
Tôi cố moi óc nhớ lại tấm hình phóng lớn treo trong phòng ngủ của Jack nhưng không thể nào mường tượng được một chút gì liên hệ giữa cô gái trong hình và người phụ nữ tôi vừa gặp.
Tôi nhắm hướng đuổi theo hai người. Tôi bắt gặp nàng đang ngồi khóc bên bức tượng đồng "Ba Chiến Sĩ" -"The Three Servicemen" (also referred to as "Three Fighting Men" or "Three Infantrymen") is not a war Memorial but a Memorial to those who served in the war, both living and dead- là đài tưởng niệm những chiến sĩ đã từng phục vụ trong cuộc chiến, người chết cũng như còn sống. James đang sững sờ đứng bên cạnh, hai mắt cũng chan hòa nước mắt.
Tôi không còn nhớ hai người, kẻ đứng người ngồi, khóc tới bao lâu, nhưng trước khi hoàng hôn xuống, chị Minh-Thu đã đồng ý cùng đi ăn tối với tôi và James.
Qua câu chuyện, tôi hiểu được lý do chị Minh-Thu nhìn lầm James với người em song sinh ngày trước chỉ nhờ cặp mắt chứ vóc dáng bề ngoài thì chị ấy không tài nào nhận ra. Phần James, ông ta cũng không giải thích được tại sao đã buột miệng gọi "Minh-Thu" khi nàng bỏ chạy. Phải chăng là hương hồn của người em đã khuất thôi thúc James phải chạy theo Minh-Thu như một nhân duyên tiền định?
Trong nức nở nghẹn ngào và nước mắt, chị Minh-Thu đã kể lại cho chúng tôi nghe về quãng đời gian nan của chị từ mùa thu năm đó. Chị đã quyết định để tang người chồng chưa cưới 3 năm cho trọn đạo rồi xin quy y cửa Phật. Tuy nhiên, tang chồng chưa mãn vận nước đã đổi thay và gia đình ly tán... Minh-Thu theo gia đình người chị ruột về lập nghiệp tại một vùng "Kinh Tế Mới" gần biên giới Cao-Miên sau khi người anh rể đã khăn gói lên đường đi học tập cải tạo.
Mấy năm sau, một lần nữa, nàng lại theo chị và các cháu chạy loạn vì chiến tranh Việt-Miên. Thôi thì trăm cay ngàn đắng dồn dập đổ xuống suốt bao nhiêu năm trường nhưng Minh-Thu vẫn một lòng "tu tại gia" thờ chồng.
Hơn 15 năm trước, gia đình chị nàng được qua Mỹ theo diện H.O. Mấy năm sau, nhờ sự giúp đỡ của anh chị, Minh-Thu và đứa cháu còn kẹt lại vì "quá tuổi" đã xin xỏ, chạy chọt giấy tờ để dọn về Sàigòn. Ở đó Minh-Thu an phận sống đời buôn thúng bán bưng trong các ngõ hẻm để sống qua ngày với cháu. Nhưng rồi bốn năm sau người cháu rồi cũng ra đi đoàn tụ gia đình. Minh-Thu không hy vọng gì nhiều vào giấy tờ bảo lãnh của chị mình nên dự tính sẽ thật sự "phát nguyện quy y". Lâu nay chị cứ lưỡng lự không dám vào tu ở chùa vì thỉnh thoảng John vẫn còn hiện về trong giấc mơ và nàng không bao giờ quên được hình bóng người chồng chưa cưới đã vĩnh viễn ra đi!
Hơn một năm trước, Minh-Thu được qua Mỹ đoàn tụ với gia đình người chị ở tiểu bang Pennsylvania. Ngay khi vừa đến Mỹ, ước mơ duy nhất của nàng là tìm dịp về Thủ Đô viếng "mộ chồng" một lần cho thỏa lòng thương nhớ.
Sau bao nhiêu ngày tháng chuẩn bị, Minh-Thu đã sắp xếp tới viếng "mộ chồng", dù "mộ" chỉ là một tấm bảng ghi tên trên bức tường của đài tưởng niệm Binh Sĩ Hoa Kỳ Trong Cuộc Chiến Việt Nam, với một bông hồng mầu trắng, vào đúng ngày giỗ thứ 34 của chàng.
Minh-Thu đã ngừng kể từ lâu nhưng nước mắt vẫn dầm dề. Tôi nhìn lên thấy James cũng đang nghẹn ngào xúc động. Tôi kể cho chị Minh-Thu biết về gia đình James... Chị ấy đã bật khóc nức nở khi biết rằng từ mấy chục năm nay cha mẹ của John đã nhận nàng làm dâu và tấm hình cuối cùng của hai người cũng như tất cả thư từ, kỷ vật còn lại của John vẫn được giữ nguyên trong phòng như ngày nào John vẫn còn ở với cha mẹ. James vội vã gọi điện thoại về báo tin cho cha mẹ. Hai ông bà năn nỉ nhờ tôi thuyết phục Minh-Thu dọn qua ở với ông bà, nhưng nàng chỉ hứa sẽ tới thăm khi hoàn cảnh cho phép và nàng cũng rất muốn được nhìn xem nơi John đã được sinh ra và lớn lên, nhất là nhìn lại những tấm hình ngày xưa mà nàng đã đánh mất trong thời di tản. James và Minh-Thu trao đổi điện thoại, địa chỉ...
Tôi giật mình trở về với hiện tại vì một giọng nói tiếng Việt rất ngọng, ngượng nghịu và ồm ồm:
Tôi nhìn lên thấy James đang "tươi rói" đứng chắn ngang cửa văn phòng và vài tiếng cười khúc khích mé ngoài. Tôi dí dỏm đáp lại bằng tiếng Việt:
- Chưa cưới thì vẫn là "nhà người ta" chứ không phải "nhà tôi" đâu James à! Vào đây, vào đây!
Chị Minh-Thu tay trong tay với ông James e thẹn bước vào văn phòng. Chị ấy đã hoàn toàn lột xác. Hình ảnh một người phụ nữ gầy còm ốm yếu, đôi mắt u uẩn đau buồn và lúc nào cũng sẵn sàng nhỏ lệ không còn nữa. Khuôn mặt của chị Minh-Thu bây giờ là biểu tượng của sự tươi trẻ, hồn nhiên và hạnh phúc mặc dầu chị đã trên 50 tuổi. James nâng tay Minh-Thu hớn hở tuyên bố bằng tiếng Anh:
- Chúng tôi mới đính hôn cuối tuần vừa rồi "xếp" ạ. Tôi đang hạnh phúc lắm!
Tôi đáp lại bằng tiếng Việt vì cố tình nói cho chị Minh-Thu nghe:
- Chúc mừng! Chúc mừng anh chị!
- Nói tiếng Anh đi "xếp"! Tôi chỉ mới học nói được vài câu tiếng Việt nhưng nghe thì không hiểu gì cả. Tuy nhiên, với "cô giáo" dễ thương này, tôi sẽ cố gắng nhiều hơn nữa.
Chị Minh-Thu chỉ tủm tỉm cười trong hạnh phúc chứ không nói tiếng nào. Tôi chưa lên tiếng thì James đã xổ một tràng dài, không kịp thở:
- "Xếp" phải đi đám cưới tụi tôi nhé. Cha mẹ tôi nói sẽ gọi cho xếp đó. Nhưng chuyện đó tính sau, tôi cần "xếp" giúp tôi việc này ngay vì Minh-Thu không chịu giải thích cho tôi. À quên, "xếp" có biết không? Tôi đã yêu Minh-Thu ngay sau lần gặp đầu tiên với "xếp" đó và tôi đã ngỏ lời ngay khi đón Minh-Thu qua Evanston thăm cha mẹ tôi; nhưng "cô ấy" cứ làm khó dễ hoài. Cha mẹ tôi qua Pennsylvania thăm gia đình Minh-Thu và phải năn nỉ mãi cô ấy mới đồng ý. Tuy nhiên, "cô ấy" lúc gọi tôi là James, lúc Jack, lúc John... Tôi không quan tâm, miễn chúng tôi yêu nhau là được rồi. Nhưng sau hôm "đám hỏi", ông anh rể của Minh-Thu đề nghị rằng chỉ cần gọi là "J" được rồi, vì cả 3 cái tên đều bắt đầu bằng "J"... Nhưng vì tiếng Việt không có chữ "J" nên ông ấy bảo tôi sửa lại thành "Dê", nghĩa là "goat" đó. Tại sao vậy "xếp"? Rồi ông ấy lại bảo theo phong tục Việt Nam, "Dê" tượng trưng cho số 35, rất phù hợp quãng đường 35 năm từ khi Minh-Thu và em tôi dự tính làm đám hỏi cho tới ngày tôi và nàng đính hôn. Ý Trời! Tôi mù tịt, chẳng hiểu gì cả!
James chưa dứt lời mà chị Minh-Thu đã nháy nhó ra hiệu cho tôi đừng giải thích. Tôi nghĩ chắc chị ấy sợ "người yêu" hiểu lầm về chuyện "dê cụ" lắt léo trong tiếng Việt. Tôi đánh trống lảng:
- Từ từ chứ ông bạn. Ông hỏi nhiều quá tôi biết làm sao mà trả lời?
- "Xếp" thông cảm nhé. Tôi đang yêu mà!
Tôi cũng cảm nhận được hạnh phúc của hai người nên đề nghị:
- Chúng mình kiếm chỗ ngồi uống nước rồi nói chuyện nhiều hơn.
- OK "xếp". Em thích chứ, Minh-Thu?
Chị Minh-Thu nhỏ nhẹ:
- Duy đưa chị và "ông ấy" đến Eden được không? Chị nghe nói chứ chưa bao giờ tới.
Hai người vẫn tay trong tay theo tôi vào thang máy xuống nhà lấy xe. Trông họ thật hạnh phúc và đẹp đôi. Tôi nhớ lại một câu nói đã nghe ở đâu đó: "Khi đang yêu và được yêu, người con gái nào cũng trở nên xinh đẹp lạ thường!" Lần đầu tiên trong đời tôi thực sự cảm nhận được phép mầu của tình yêu nam nữ.
Tôi xin phép hai người để viết lại những dòng này như một lời chúc mừng cho tình yêu của họ. James chỉ xin tôi đừng tiết lộ "tên họ" (last name) của gia đình và "chị ấy" yêu cầu tôi đổi tên của chị thành Minh-Thu để người ta không biết chị là ai...
Sau 35 năm, một chuyện tình bắt đầu trong gian khổ và nước mắt từ Cái Sắn, Việt Nam đang bắt đầu "nẩy chồi đơm bông" tại thủ đô Hoa Thịnh Đốn, và trong tương lai rất gần sẽ "kết trái" ở vùng Evanston, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ...
Tôi giật mình nhận ra người đàn ông áo quần nhếch nhác người đàn ông gầy gò ngồi sau tủ thuốc ven đường..
"Thầy còn nhớ con không...?"
Câu lặp lại rụt rè rơi vào im lặng hoa phượng tháng Năm rơi đầy vỉa hè rụng xuống trên vai người thầy học cũ
"Không... xin lỗi.. ông lầm... Tôi chưa từng dạy học Xin thối lại ông tiền thuốc... cám ơn!"
Cuộc sống cho ta nhiều quên, nhớ, vui, buồn Thầy học cũ mười năm không lầm được Thầy học cũ ngồi kia giấu mình sau tủ thuốc giấu mình sau hoa phượng rụng buồn tênh. Con biết nói gì hơn, đứa học trò tôn sư người Thầy cũ lại chối từ kỷ niệm, chối từ những bài giảng dạy con người đứng thẳng, biết yêu anh em - đất nước - xóm giềng.
Đứa học trò vào đời với trăm nghìn giông bão, Bài học ngày xưa vẫn nhớ mãi không quên. Bên hè phố im lìm, vành nón sụp che mắt nhìn mỏi mệt. Câu phủ nhận phải vì câu áo rách trước đứa học trò quần áo bảnh bao?
Tôi ngẩn ngơ đi giữa phố xá ồn ào, những đứa trẻ con tan trường đuổi nhau trên phố. Mười năm nữa đứa nào trong số đó, sẽ gặp thầy mình như tôi gặp hôm nay?
Thành phố mới, tên đường mới nên thành phố trở nên thành phố lạ đối với chúng tôi. Rời phi trường sau khi trãi qua những giây phút ngột ngạt, một phần vì chưa quen với không khí nóng nực, một phần vì phải đối diên với các quan chức nhà nước, với những khuôn mặt lạnh, nghiêm trọng giống như đang truy tầm các tay khủng bố ác ôn, môt phần vì những thủ tục “đầu tiên” được hành xữ rất nghiêm chỉnh. ...Tôi chóng mặt.... Trước cổng phi trường có một đám đông người đứng chung quanh hàng rào sắt, tôi không hiểu họ đã đến từ lúc nào, đến để đón thân nhân? hay vì một mục đich nào khác? Đám đông đó đã không hề suy giãm khi chiếc taxi chở chúng tôi lăn bánh.
Tiếng động đầu tiên gây cho chúng tôi sự chú ý là các tiếng còi xe, người tài xế bấm còi luôn tay, xe bên cạnh bấm, xe trước mặt bấm, xe sau lưng bấm. Tất cả hòa cùng tiếng động cơ của mọi thứ xe cộ trên đường phố tạo thành một bản hòa tấu, lại đươc trình diễn bởi một ban nhạc không có nhạc trưởng, mạnh ai nấy chơi tùy theo sở thích của mình. Về sau, theo dõi và nghiên cứu kỷ lưỡng tôi mới khám phá bấm còi là một nghệ thuật mà bất cứ người lái xe nào ở Việt nam đều phải biết và học hỏi để tránh đươc tai nạn và được an toàn trên xa lộ! Chúng tôi rất may mắn vì người lái xe chở chúng tôi là một người đứng tuổi, dân Saigon trước 1975. Như một tour guide chuyên nghiệp, ông đã chỉ cho chúng tôi biết những tên đường cũ, những địa danh cũ của khu vực này trước đây. Tất cả đều khác hẳn với những gì tôi có trong ký ức của mình, tôi không cảm nhận được mình đang đi trên con đường năm xưa. Ba mươi hai năm quả là quá dài để cho mọi chuyện phải đổi thay. Kìa là Bộ Tổng Tham Mưu, đằng đó là cổng trại Phi Long, bộ Tư Lênh Không Quân, bệnh viện Vì Dân của Bà Thiệu…..Dĩ vãng của một mùa hè đỏ lửa, của thángTư, của ly loạn lại thoáng hiện (Ký ức của tôi về Saigon, về miền Nam nước Việt chỉ bắt đầu từ thủa ấu thơ đến tháng tư là chấm dứt) Xe đã rẽ sang đường Cách Mạng Tháng Tám, Lê Văn Duyệt cũ, người tài xế cho biết, tôi không nhận ra nổi đây con đường dẫn đên nơi tôi ở ngày xưa. Các cửa tiêm san sát vào nhau, đủ mọi thứ hàng quán tràn ngập trên vĩa hè, cao hơn trên các cột đèn là các bó dây điên chằng chịt, giăng ngang dọc rất ấn tượng. Những dây điện này cũng là chủ đề cho một số các bức ảnh của tôi. Tôi thắc mắc không biêt nếu cần sửa chửa thì thợ điên sẽ làm cách nào để tìm ra sợi dây bị hỏng mà sửa hay thay thế. Trên đương phố, xe đạp, xe gắn máy, xe hơi, xe vận tãi, vẫn chen vai, vẫn sát cánh với nhau, và tranh nhau tìm một khõang trống trước mặt hầu mau chóng đến được nơi muốn đến. Nhiều đoạn đường, xe gắn máy cả 2 bên như dán sát vào khung xe của chúng tôi, nhưng kỳ diệu thay, tai nạn vẫn không bao giờ xảy ra… Tôi đã lái xe trên khắp các đường phố lớn của Hoa Kỳ của các thành phố Âu Châu như Berlin, Hamburg, trên các xa lộ không giới hạn tốc lực ở Oslo, Amsterdam, Brussles, Paris. Tôi cũng đã ở trên các con đường lót đá rất hẹp, vời những bùng binh chia ra đên mười ngã rẽ…Nhưng có lẽ tôi sẽ không bao giờ dám lái xe ở thành phố này, thành phố có một “style” lái xe rất đặc biệt, ở một đất nước rất đặc biệt… Người tài xế vẫn tiếp tục câu chuyện, tay vẫn tiêp tục bấm còi… Tôi cãm thấy hơi khát nước và có môt chút buồn ngủ... Uống nước dừa hay nước mắt quê hương? More Pictures-Bigger Pictures-Click @ This Link
Giải Oscar lần thứ 79 dành cho phim ngoại quốc xuất sắc nhất năm 2006 được trao cho phim The Lives of Others (Das Leben der Anderen) của Đức do đạo diễn Florian Henckel von Donnersmarck thực hiện. Nó đánh bại bốn phim ngoại quốc kia là: After the Wedding, Đan Mạch, Indigènes, Algeria, Pan's Labyrinth, Mexico và Water, Canada. Trong năm phim đó thi hai phim: Pan’s Labyrinth và Water đã được chiếu ở Winnipeg và tôi đều xem. Cả hai đều xuất sắc, sư thể này càng làm tôi nôn nóng chờ ngày ra mắt La vie des autres.
Ra khỏi rạp một buổi chiều có nắng xuân ấm áp, nhìn bầu trời trong vắt, nhìn giòng người và xe cộ luân lưu tôi cảm thấy rủ bớt phần nào bứt rứt mà nhân vật chính đang làm vướng bận tâm tư tôi. Lâu lắm rồi tôi mới đi xem ciné ban ngày, mà lại đi một mình. Mai hiền thê sau khi đọc review tỏ ý không thích nội dung vì sợ có những cảnh bạo động. Một điều khá ngạc nhiên, dù bối cảnh là nước Đông Đức năm 1984 và câu chuyện được xây dựng chung quanh hoạt động tình báo của sở mật vụ Stasi (State Security) nhưng không có những cảnh máu đổ thịt rơi. Cũng nên biêt rằng Sở Mật Vụ Stasi có 90,000 nhân viên và 175,000 cảm tình viên dể theo dõi, báo cáo và tố giác Đời Sống Của Những Người Khác gồm 16.7 triệu người dân Đông Đức. Trong lúc đó Cơ Quan Mật Vụ Gestapo của Hitler's chỉ có 30,000 cảnh sát bí mật thôi.
Nhân vật chính là Đại uý Gerd Wiesler (Ulrich Muehe), hẳn nhiên đạt đến chức vụ này trong sở tình báo nhà nước Cộng sản Đông Đức anh phải là một đảng viên nồng cốt, được huấn luyện và hun đúc để trở thành một tấm khiên và thanh đao bảo vệ quyền lợi cũng như sự tồn vong của đảng và nhà nước đúng tinh thần phù hiệu mà họ mang trên cánh tay. Anh là một kẻ lý tưởng, tin theo tín điều. Một nhân vật như anh không dễ gì giao động hoặc mủi lòng trước những cảnh thương tâm. Ngoài là một thẩm vấn viên , anh còn dạy phương pháp thẩm vấn và khảo cung tại đại học tình báo Đông Đức. Người Cộng sản, nhất là những người ở trong guồng máy thống trị đều có một lập trường kiên định, họ được gieo rắc những giáo điều và hận thù giai cấp ăn sâu trong tâm khảm như một loại kim cương bất hoại, khó gì có thể bứng ra được.
Nhân vật thứ hai là một kịch tác gia hàng đầu ở Đông ĐứcGeorg Dreyman (Sebastian Koch), người duy nhất được nhà nước xem là kẻ không phá hoại chế độ (non-subversive), một chế độ đầy rẫy những khủng bố, áp bức, hoài nghi và hoang tưởng. Anh là con người xã hội, anh viết bài đả kích chủ nghĩa tư bản bóc lột tầng lớp lao động nhưng đồng thời cũng đả phá thẳng tay chế độ kiểm duyệt, lời nói hai lưỡi và những tin tức sai lạc của nhà nước nên anh được lòng thành phần nghệ sĩ phản động đang bị nhà nước theo giỏi cũng như được độc giả Tây phương ủng hộ.
Nhân vật thứ ba là Christa-Maria Sieland (Martina Gedeck), một nghệ sĩ sân khấu và là người tình của Georg Dreyman. Vì cô đẹp và hấp dẫn nên được một viên chức cao cấp thèm muốn. Cô có tham vọng sân khấu nên sẵn sàng dùng nhan sắt mình để tiến thân.
Nhân vật thứ tư là Bộ Trưởng Văn hoá Bruno Hempf (Thomas Thieme), một kẻ rất tục lụy, mặt trơ tráng bóng mập ú như Trư bát giái, là điển hình cho những kẻ hối mại quyền thế, sẵn sàng dùng mọi thủ đoạn để đạt được mục đích.
Nhân vật thứ năm là Trung tá Anton Grubitz (Ulrich Tukur), thượng cấp của Đại úy Gerd Wiesler. Ông cầm đầu một cơ quan khủng bố có hệ thống và phủ chụp một màng lưới theo dõi , rình mò, nghe lóm sinh hoạt Đời Sống Của Những Kẻ Khác, những thành phần bất mãn, chống đối chế độ và tìm mọi cơ hội chụp mũ loại bỏ những kẻ mà ông cho là phản động.
Nhân vật thứ sáu là Albert Jerski (Volkmar Kleinert), bạn của Georg Dreyman, một nghệ sĩ chống chế độ, bị liệt kê vào sổ đen và bị theo dỏi từ nhiều năm qua là người sáng tác Tiểu Tấu Khúc Dương Cầm Dành Cho Thiện Nhân(Sonata For A Good Man). Tiểu tấu khúc này đánh dấu một điểm ngoặt quan trọng trong Đời Sống Của Những Kẻ Khác.
Thời điểm là 1984, đây không phải là một thời điểm tình cờ nhưng chính chủ đích người làm phim muốn liên kết với tác phẩm Nineteen Eighty Four của George Orwell (1903-1950) xuất bản năm 1949 trong đó xã hội dưới mắt Orwell chính là cái xã hội mà người làm phim mô phỏng. George Orwell kịch liệt đả kích chế độ độc tài và chủ nghĩa Staline, đã vẽ ra xã hội con người năm 1984 dưới sự thống trị độc tài của đảng và nhà nước bao gồm:
-Dùng cứu cánh biện minh cho phương tiện.
-Xâm phạm quyền riêng tư cá nhân hoặc bằng cách theo dõi, giám sát hoặc võ lực.
-Kiểm soát mọi sinh hoạt hàng ngày của dân chúng.
-Khuyến khích tù bỏ mọi ràng buộc gia đình.
-Thay thế tôn giáo cổ truyền bằng cách tôn sùng các lãnh tụ nhà nước và đảng
-Viết lại lịch sữ theo chiếu hướng có lợi cho nhà nước và đảng.
Thực ra vào năm 1940, Arthur Koestler (1905-1983), trong tác phẩm chống cộng lừng danh Darkness At Noon cũng đã nói đến sự thanh trừng xẩy ra ở Liên Ban Sô Viết trong thập niên 30. Kỹ thuật thẩm vấn bằng khủng bố tâm lý làm tàn tụy cả tinh thần lẫn thể xác đưa con người buông xuôi trước mọi phản kháng và nhận tất cả tội lỗi họ không hề vi phạm. Nhân vật Nicolas Salmanovich Rubashov sau những ngày đêm dài bị thức trắng dưới ánh đèn cực sáng và phải trả lời hằng trăm lần cùng một câu hỏi cuối cùng đã ‘ quỳ gối trước tổ quốc, trước quần chúng, trước toàn thể nhân dân…’(I bow my knees before my country, before the masses, before the whole people….) xin nhận tất cả lỗi lầm anh chưa bao giờ gây ra. Kỹ thuật thẩm vấn tù nhân của Đại uý Gerd Wiesler cũng dựa trên mô thức này, làm cho trí óc con người căn thẳng đến cực cùng vì không được ngủ và phải trả lời cùng một câu hỏi hằng chục, hằng trăm lần. Wiesler dạy cho sinh viên của anh, nếu một câu hỏi được lập lại nhiều lần mà lần nào nạn nhân cũng trả lời giống nhau tức là đương sự là một kẻ dối trá. Vì chỉ có dối trá mới chuẩn bị câu trả lời hợp nhất như vậy. Còn nếu đương sự trả lời sai thì sao? Tiền hậu bất nhất rõ ràng là đã khai man. Cách nào thì nạn nhân cũng có tội. Không nhận tội hôm này thì cũng sẽ hôm sau hay hôm sau nữa. Trong phim một nạn nhân bị thẩm vấn liên tục 50 giờ đồng hồ cuối cùng đành phải khai tên người đồng phạm. Con người chứ đâu phải cái máy mà có thể chịu đựng trò khủng bố tâm lý này.
* * *
George Dreyman, kịch tác gia hàng đầu của Đông Đức dù ủng hộ chế độ nhưng vẫn đủ can đảm và uy tín chỉ trích và gọt dũa những sai lầm của đảng nên được các thành phần ‘phản động’ khác kết thân và vị nể, một trong số đó là Albert Jerski một nhà soạn nhạc và thành phần chống đối đảng bị liệt kê vào sổ đen. Nhân tình sống chung với anh, cô Christa cũng là người mà Bộ Trưởng Bruno Hempf đeo đuổi và từng dùng quyền lực để chiếm hữu. Muốn độc quyền dành Christa riêng cho mình, ông tìm cách loại bỏ tình địch nên đã hạ lệnh cho người theo dõi George Dreyman. Được sự chỉ định của Trung tá Anton Grubitz, Đại uý Gerd Wiesler đã bí mật gắn máy tình báo trong cư gia của Dreyman và anh cùng một thuộc cấp chia nhau theo dõi con mồi ngày đêm. Khi bắt tay vào việc viên Đại úy mới vỡ lẽ ra rằng sự theo dõi này không phải vì lý do chính trị mà vì giai nhân. Anh là một người còn ấp đầy lý tưởng và vẫn ngây thơ tin tưởng mọi hy sinh , cống hiến con người đều nhằm mục đích phục vụ đảng và nhà nước để sơm đưa xã hội chủ nghĩa đến thiên đường vô sản, nơi không còn gì để cung ứng và không còn ai để cung ứng. Những bài tường trình của anh lên thượng cấp về những hoạt động hàng ngày của Georg Dreyman bắt đầu có ý che đậy và nói cho Christa biết với sắc đẹp và tài năng của cô, cô dư sức tiến thân mà không cần đến một sự bảo bọc nào. Cô Christa nghe theo, cắt đứt liên lạc với viên bộ trưởng. Cùng thời gian này, Albert Jerski, sau khi trao tặng Georg Dreyman sáng tác Sonata for a Good Man treo cổ tự tử. Khi được tin bạn hiền đã vĩnh viễn ra đi, Dreyman đem Tấu Khúc Dương Cầm Dành Cho Hiền Nhân ra dạo. Đây là mấy phút hay nhất trong phim, tiếng đàn siêu thoát tiễn đưa bạn hiền về bến bờ vĩnh c ửu. Tiếng đàn thiết tha khơi dậy thương yêu, khỏa lấp thù hằn. Tiếng đàn chập chùng gợi nhớ tình bạn thiết thân. Bên kia đầu giây, Đại úy Wiesler mang ống nghe theo dõi cũng thẫn thờ với tiếng đàn thanh thoát. Hình ảnh nào đẹp hơn hạt nước mắt lăn dài trên má người cán bộ Cộng sản trung kiên ? Anh được tôi luyện với hận thù, với giai cấp đấu tranh, với ý thức hệ cuồng điên, với ngôn từ huyễn hoặc. Anh đã được ươm trồng những hạt giống độc, theo tháng năm chất chồng, mọc rễ đâm cành che lấp hạt giống lành mà Phật giáo gọi là Phật tính, Khổng giáo gọi là tính thiện (nhân chi sơ tính bổn thiện),
v à Lão giáo gọi là nhân tính hay tính uyên nguyên mà mỗi một trong chúng ta có sẵn lúc mở mắt chào đời. Hạt giống lành vì không gặp cơ duyên và môi trường thích ứng nên đã bị đám bụi đời sống che mờ, chôn kín. Giờ đây trước cùng âm độ giao hưởng tâm hồn người cán bộ dày dạn phong sương bỗng nhũn mềm. Phải chăng âm thanh tiếng nhạc đã làm bốc hơi lòng sân hận, đã bứng được tận gốc những căm thù tưởng rắn chắc như kim cương bất hoại và cho hạt giống lành đâm chồi nẩy nở ?
Sau cái chết đớn đau của bạn, Dreyman liên kết một số thân hữu chống chế độ, viết bài bí mật gửi đăng trên tuần báo Der Spiegel ở Tây Đức, trong đó họ tố cáo sự khủng bố của nhà nước và công bố số người tự tử ở Đông Đức cao hàng thứ nhì trong khối Cộng sản chỉ sau Hung Gia Lợi. Nhà nước bỉ mặt lắm nhưng không thể truy nguồn ra thủ phạm vì loaị máy đánh chữ được dùng không nằm trong danh sách đăng ký với nhà nước. Dreyman bị nghi ngờ và cư gia bị lục soát nhưng chiếc máy đánh chữ nhỏ bằng quyển sách đã được kín đáo dấu dưới sàn nhà nên không bị phát giác.
Bị hụt mất một con mồi, lại bị Christa ruồng rẫy, ông bộ trưởng ra lệnh theo dõi nàng và kết quả nàng bị bắt bỏ tù vì tội mua thuốc an thần không có toa. Trước viễn ảnh bị tù đầy và sự nghiệp tiêu tan cùng mánh lới thẩm cung khéo léo của Wiesler, Christa đã tố cáo Dreyman chính là tác giả bài báo và chỉ nơi dấu chiếc máy đánh chữ. Cuộc lục soát thứ hai do chính Trung tá Grubitz điều động với sự hiện diện của Dreyman và Christa. Lúc Grubitz sắp nhấc tấm ván nơi dấu chiếc máy chữ thì Christa vì hối hận bỏ chạy ra đường và lao mình vào một chiếc xe đang chạy tới. Bên trong, khi tấm ván được nhấc lên, viên Trung tá và chính cà Dreyman đều sửng sờ, chỉ là một khoảng vuông trống lát gạch. Đại úy Wiesler đã nhanh tay đến trước lấy chiếc máy chữ dấu trong xe ông. Dreyman hoàn hồn đuổi theo Christa và kịp ôm thân thể Christa đẩm máu trước khi nàng nhắm mắt.
Bốn năm bẩy tháng sau, Dreyman xuất bản một quyển sách lấy tựa Sonata For A Good Man, đề tặng và tỏ lòng tri ơn mật vụ "HGW XX/7". Đó là bí danh cua Đại úy Wiesler mà tác giả đã truy cứu được từ hồ sơ lưu trử sở mật vụ Stasi. Nhờ tấu khúc dương cầm đó mà anh còn sống sót đến hôm nay. Nhờ tấu khúc dương cầm đó mà Cuộc Đời Của Những Kẻ Khác được cải thiện.
Tôi mượn lời Richard Dawkin trong tác phẩm ăn khách nhất và gây tranh luận sôi nổi nhất hiện nay THE GOD DELUSION, để chấm dứt bài viết này:
If you have Mozart to listen to, why would you need God? (page 86, Richard Dawkins, Bantam Press, Great Britain, 2006)
Lê Tất Đạt
29 tháng 4, 2007
* Dù trong phim không ghi tên tác giả Sonata For A good Man nhưng bài này do by Gabriel Yared sáng tác. Yared là một nhà viết nhạc phim tài danh và cũng là người viết nhạc cho phim The Talented Mr. Riple.
* Đạo diễn Florian Henckel von Donnersmarck cũng là người viết truyện phim năm nay 35 tuổi sinh ở Tây Đức nhưng có liên hệ họ hàng với người Đông Đức.
* Phim n ày chiếm hết mọi giải quốc tế quan trọng năm 2006.